105 lat temu, 23 maja 1921 roku, na mocy uchwały Naczelnictwa ZHP z 17 marca 1921 roku, powstała Lubelska Chorągiew Harcerzy i Lubelska Chorągiew Harcerek. Jak wyglądały początki ruchu skautowego na Lubelszczyźnie?
Pierwsze kroki — skauting w czasach zaboru
Wieści o skautingu dotarły na ziemie polskie około 1909 roku. Wkrótce potem, samorzutnie i często w konspiracji, zaczęły powstawać pierwsze zastępy i drużyny. W zaborze rosyjskim działały nielegalnie, podczas gdy w zaborze austriackim skauting mógł funkcjonować jawnie.
Na Lubelszczyźnie ruch skautowy zaczął nabierać kształtu w latach 1911-1912. Pierwsze drużyny zrzeszały w swoich szeregach łącznie około 600 osób. Nie były jednak jednorodne — poszczególne środowiska i miejscowości działały niezależnie, bez wspólnej koordynacji. Dopiero kolejne lata przyniosły próby ich scalenia: w latach 1912-1913 funkcjonowała Lubelska Komenda Skautowa, której drużynowymi byli kolejno Tadeusz Korolko, Wiktor Krzewski i Jan Wierzbicki, a następnie Okręgowa Komenda Skautowa w Lublinie — tajna w latach 1913–1915.
Za symboliczne miejsce narodzin harcerstwa na Lubelszczyźnie, można uznać kamienicę mieszczącą się przy ulicy Krakowskie Przedmieście 41 w Lublinie, ponieważ to najprawdopodobniej tam, jesienią 1911 roku, odbyła się zbiórka organizacyjna pierwszego w dziejach Lublina patrolu harcerskiego. W zbiórce tej uczestniczyli reprezentanci trzech ówczesnych męskich szkół średnich: Prywatnej Męskiej Szkoły Filologicznej, Gimnazjum imienia Stanisława Staszica oraz Szkoły Handlowej imienia Vetterów. Na czele patrolu składającego się z około 12 członków stanął Kazimierz Dobiecki, natomiast funkcję zastępcy powierzono Tadeuszowi Korolko.
Rok 1921 — formalne narodziny Chorągwi
23 maja 1921 roku na mocy uchwały Naczelnictwa ZHP z 17 marca 1921 roku rozwiązano Inspektoraty Harcerzy XII A i Harcerek XII B i powołano do życia dwie osobne struktury: Lubelską Chorągiew Harcerzy i Lubelską Chorągiew Harcerek, obie działające od roku 1921 do 1939. Pierwszym komendantem Chorągwi Harcerzy był hm. Kazimierz Grochowski, a pierwszą komendantką Chorągwi Harcerek phm. Maria Nowakowska-Brydowa.
Dwudziestolecie — rozkwit i służba
Lata dwudzieste i trzydzieste to dla harcerstwa czas dynamicznego wzrostu. W całym ZHP rozwinął się wówczas ruch zuchowy i wędrowniczy. Rozwijały się także specjalności: żeglarstwo, szybownictwo, baloniarstwo, narciarstwo i krótkofalarstwo.
Harcerze i harcerki nie ograniczali swojej aktywności do obozów i zbiórek. Angażowali się bezpośrednio w sprawy społeczności, organizowali pomoc dla potrzebujących i budowali więzi z lokalnym środowiskiem — od miast po wsie. Była to realizacja tego, co od początku stanowiło serce harcerskiej metody wychowawczej: służba drugiemu człowiekowi.
Wojna i konspiracja
Wybuch II Wojny Światowej postawił harcerzy przed najtrudniejszym egzaminem. Jeszcze przed wojną członkowie ZHP stanęli do służby w ramach Pogotowia Wojennego Harcerek i Harcerzy. Po zajęciu kraju, ZHP przeszedł do działań konspiracyjnych: organizacja męska działała pod kryptonimem „Szare Szeregi”, realizując program wychowania oparty na haśle Dziś – Jutro – Pojutrze, a organizacja harcerek — pod kryptonimem „Związek Koniczyn”/„Bądź gotów”. Z uwagi na strukturę Szarych Szeregów, w owym czasie chorągwie nazywane były „ulami” – lubelski nosił nazwę „ul Zboże”. Wielu harcerzy i harcerek z całego kraju zapłaciło za swoją służbę najwyższą cenę.
Od odbudowy do dziś
Po wojnie harcerstwo odradzało się w niezwykle trudnych warunkach politycznych. W grudniu 1956 roku, na zjeździe w Łodzi, podjęto decyzję o o przywróceniu nazwy Związek Harcerstwa Polskiego. ZHP stało się też wtedy organizacją koedukacyjną, dlatego nie było już podziału na Chorągiew Harcerzy i Harcerek. Powstała Chorągiew Lubelska.
Obecnie Chorągiew Lubelska ZHP jest jednostką terenową ZHP obejmującą swoim zasięgiem województwo lubelskie i skupia hufce w Białej Podlaskiej, Chełmie, Hrubieszowie, Lublinie, Łukowie, Puławach, Rykach, Tomaszowie Lubelskim i Zamościu.
105 lat to historia, która trwa dalej. Służba, która łączy pokolenia.
Źródła:
- Chorągiew Lubelska ZHP – Wikipedia, wolna encyklopedia: pl.wikipedia.org/wiki/Chorągiew_Lubelska_ZHP